ΟΡΧΗΣΤΡΑ ACADEMICA ΑΘΗΝΩΝ – 2019

ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΝΑΥΛΙΩΝ | 12.04.2019 – 21.04.2019

Είσοδος ελεύθερη σε όλες τις συναυλίες

 

 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
20:30
ΩΔΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΑΙΘΟΥΣΑ "ΑΡΗΣ ΓΑΡΟΥΦΑΛΗΣ"
ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
20:30
ΔΗΜΟΣ ΑΙΓΑΛΕΩ
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ «ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ»
ΤΕΤΑΡΤΗ 17 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
20:30
ΔΗΜΟΣ ΓΛΥΦΑΔΑΣ
ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΟ «ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ»
ΚΥΡΙΑΚΗ 21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ
20:00
ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ
ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 2ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 2ου ΚΥΚΛΟΥ ΣΥΝΑΥΛΙΩΝ (αρχείο PDF εδώ)

Luigi Boccherini, Συμφωνία αρ. 6, έργο 12/4 σε ρε ελάσσονα “La casa del diavolo
Αndante sostenuto - Allegro assai
Andantino con moto
Andante sostenuto – Allegro molto

Wolfgang Amadeus Mozart, Κονσέρτο για κόρνο και ορχήστρα αρ. 2 σε μι ύφεση μείζονα, KV 417
Allegro maestoso
Andante
Rondo, più allegro

Σολίστ: Κώστας Σίσκος

Joseph Haydn, Συμφωνία αρ. 43 σε μι μείζονα (Ερμής)
Allegro
Adagio
Menuetto
Finale: Allegro

Μουσική διεύθυνση: Νίκος Αθηναίος

ΟΡΧΗΣΤΡΑ ACADEMICA ΤΟΥ ΩΔΕΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

Πρώτα βιολιά Οδυσσέας Κορέλης, Φρανς Σεστάνι, Ιρίνα Σαλένκοβα, Κωνσταντίνος Μπουραντάς, Κίτι Βαρδάμη, Ιωάννης Τζιώτης
Δεύτερα βιολιά Αντωνέλα Τσεφά, Ηλέκτρα Βεζύρογλου, Τάσος Γρατσίας, Γεωργία Τσολάκη,
Βιόλες Αντώνης Μανιάς, Γιώργος Γιακουμής, Παναγιώτης Αράπογλου, Μάκης Τσορούκογλου (ευγενική συμμετοχή)
Βιολοντσέλα Βαγγέλης Νίνα, Έλλη Φιλίππου, Μαρσέλα Μπάσσιου
Κοντραμπάσο Θεόδωρος Λυγνός
Ομπόε Σπύρος Κοντός, Τίνα Δεσύλλα
Κόρνα Μαρία Φωτιά, Ναυσικά Μοτσενίγου

 

Λίγα λόγια για τον Κώστα Σίσκο

s

Ο Κώστας Σίσκος είναι απόφοιτος του Oρφείου Ωδείου, με καθηγητές τους Σπύρο Καίσαρη και Βαγγέλη Σκούρα. Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια των F.Orval, Ab Coster, Α. Clarke και D. Wick. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Ακαδημία του Gratz με καθηγητή τον Hector McDonald, όπου, εκτός από το σύγχρονο γαλλικό κόρνο, μελέτησε το βιεννέζικο και το φυσικό κόρνο.

Ως σολίστ έχει εμφανιστεί με τις σπουδαιότερες ελληνικές ορχήστρες, όπως η Ορχήστρα Δωματίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (Ε.Λ.Σ.), η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών (Κ.Ο.Α.), η Ορχήστρα των Πατρών, η Καμεράτα και η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης (Κ.Ο.Θ.). Στην Αυστρία έχει εμφανιστεί με την Ορχήστρα της Ακαδημίας του Gratz με το κονσέρτο Νο.1 του R. Strauss.  Έχει επίσης συνεργαστεί με τη Συμφωνική της Βιέννης, την Consentus Musicus και την Conzert Verein στην Αυστρία, με την Ορχήστρα της Όπερας της Πράγας και τη Borusan Philarmoni της Κωνσταντινούπολης, κάτω από την μπαγκέτα μεγάλων μαέστρων όπως οι N. Harnocurt, K. Nagano, και A.Fisser. Έχει συμμετάσχει σε πολλές και βραβευμένες ηχογραφήσεις της Decca αλλά και της Deutsche Grammophon.

Από το 2000 είχε τη θέση του 1ου κόρνου στην Ε.Λ.Σ. ενώ σήμερα έχει την αντίστοιχη θέση στην Κ.Ο.Α., της οποίας είναι μόνιμο μέλος.

Λίγα λόγια για τον Νίκο Αθηναίο

να

Academica Athens Orchestra. Athens Conservatoire
George Detsis. 02/2018.

Μαέστρος, συνθέτης, πιανίστας. Γεννήθηκε στο Χαρτούμ του Σουδάν. Σπούδασε πιάνο, σύνθεση και διεύθυνση ορχήστρας στην Αθήνα, Κολωνία και Ντύσσελντορφ. Μακρόχρονη θητεία ως μαέστρος σε διάφορα σημαντικά Μουσικά Θέατρα (Όπερες) στην Γερμανία και Ελβετία. Από το 1990 ως το 2001 Γενικός Μουσικός Διευθυντής στην Φρανκφούρτη του Όντερ και Καλλιτεχνικός Διευθυντής και Αρχιμουσικός  της Κρατικής Ορχήστρας του Βραδεμβούργου. Περιοδείες σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη και συναυλίες στα σημαντικότερα μουσικά κέντρα (Βερολίνο, Βιέννη, Μόναχο, Παρίσι, Μόσχα, Άμστερνταμ κ.α.), ηχογραφήσεις μίας μεγάλης σειράς CD, με εξαιρετικές κριτικές και βραβεία καταξιώνουν τον ίδιο και την ορχήστρα διεθνώς. Έχει διευθύνει επανειλημένα πολλές σημαντικές ορχήστρες του εξωτερικού και όλες τις σημαντικές ελληνικές ορχήστρες. Από το 2000 ως το 2010 υπήρξε ο πρώτος Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης. Σήμερα είναι Διευθυντής του Ωδείου Αθηνών και από το 2013 μόνιμος αρχιμουσικός της ορχήστρας «Academica Αθηνών».


ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΣΥΝΑΥΛΙΑΣ

 

ΤΟ «ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ», ΕΝΑΣ ΜΟΥΣΙΚΟΣ «ΤΟΠΟΣ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΛΑΣΗ

Ο Λουΐτζι Μποκερίνι [Luigi Boccherini (1743-1805)] γεννήθηκε στη Λούκα της Ιταλίας από μια μουσική οικογένεια. Ο πατέρας του Λεοπόλδος και πρώτος δάσκαλός του στη μουσική ήταν τραγουδιστής και ερμηνευτής του κοντραμπάσου. Ο Λουΐτζι ξεκίνησε μικρός μαθήματα μουσικής, ενώ η γρήγορη εξέλιξή του στην τέχνη του βιολοντσέλου τού επέτρεψε να εργάζεται από νωρίς ως επαγγελματίας βιολοντσελίστας: ήδη ο 1757 ήταν μέλος της ορχήστρας του Μπουργκτεάτερ της Βιέννης. Το 1768 διορίστηκε αυλικός συνθέτης στην υπηρεσία του Λουδοβίκου, αδελφού τού βασιλιά της Ισπανίας, όπου και διέμεινε ώς τον θάνατο του τελευταίου το 1785. Ήταν τότε που ο Μποκερίνι έτυχε της εύνοιας του Φρειδερίκου Γουλιέλμου Β΄ της Πρωσίας (1744-1797), ο οποίος τον στήριξε μέχρι τον θάνατό του το 1797. Ο Μποκερίνι έγραψε πολυάριθμες συνθέσεις μουσικής δωματίου και ιδίως για έγχορδα: πάνω από 100 κουιντέτα εγχόρδων, σχεδόν 100 κουαρτέτα εγχόρδων και περί τα 100 ακόμη έργα για μικρό σύνολο.
H Συμφωνία αρ. 6, έργο 12 / 4 σε ρε ελάσσονα, με την ονομασία «Η οικία του διαβόλου» [«La casa del diavolo»] ολοκληρώθηκε το 1771 ενώ ο Μποκερίνι βρισκόταν στην ισπανική αυλή, όμως η σύνθεσή της φαίνεται να σχετίζεται με τα χρόνια που ο Ιταλός συνθέτης συνεργαζόταν με την Ορχήστρα του Μπουργκτεάτερ. Τότε ο νεαρός βιολοντσελίστας είχε παραστεί στην πρεμιέρα του μπαλέτου του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ [Christoph Willibald Gluck (1714-1787)], Δον Ζουάν ή το πέτρινο συμπόσιο (1761), μια σύνθεση βασισμένη στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Μολιέρου, που κάποια χρόνια αργότερα θα ενέπνεε και τον Μότσαρτ. Το μπαλέτο εντυπωσίασε τον Μποκερίνι, ο οποίος δανείστηκε ένα εκτεταμένο μέρος (εκείνο το σημείο όπου ο Δον Ζουάν βυθίζεται στον Κάτω Κόσμο) για τη συμφωνία του, όπως άλλωστε δηλώνεται και στην παρτιτούρα της συμφωνίας. Η αναπαράσταση αυτή της Κόλασης φαίνεται πως έγινε ένα σημείο αναφοράς, καθώς ο ίδιος ο Γκλουκ τη χρησιμοποίησε εκ νέου στην δεύτερη εκδοχή της όπεράς του Ορφέας και Ευρυδίκη, που μετά το πρώτο ανέβασμά της στη Βιέννη το 1762, παρουσιάστηκε το 1774 στο Παρίσι, επεξεργασμένη. Εκεί στην προσθήκη μιας σκηνής χορού ο Γκλουκ μετέφερε αυτούσιο το μέρος από το μπαλέτο του τού 1761 που είχε εμπνεύσει και τον Μποκερίνι για να περιγράψει μουσικά την Κόλαση. Ο μουσικός αυτός «τόπος» δεν θα μπορούσε να έχει πιο εύγλωττη επωνυμία από εκείνη που συνοδεύει ολόκληρη τη τριμερή Συμφωνία του Μποκερίνι: «Η οικία του Διαβόλου».

ΚΟΝΣΕΡΤΟ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΒΙΡΤΟΥΟΖΟ ΦΙΛΟ

Την ίδια αυτή οικία επένδυσε μουσικά και ο Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ [Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)], στην όπερά του Ντον Τζοβάννι (Πράγα 1787) και μάλιστα με τρόπο που θυμίζει αρκετά τις αντίστοιχες απόπειρες των Γκλουκ και Μποκερίνι. Όμως το παιδί θαύμα της μουσικής που έμεινε γνωστό στην ιστορία ως ένας από τους σημαντικότερους και ευφυέστερους συνθέτες του κλασικισμού, έγραφε κατά βάση ευφρόσυνα και ευχάριστα έργα. Μια τέτοια σύνθεση είναι και το Κονσέρτο για κόρνο και ορχήστρα αρ. 2 σε μι ύφεση μείζονα, KV 417 που ολοκληρώθηκε το 1783, δηλαδή ένα χρόνο μετά την επιτυχή παρουσίαση της όπεράς του Απαγωγή από το Σεράι, μια σημαντική στιγμή για την καριέρα του εικοσιεξάχρονου συνθέτη. Το τριμερές Κονσέρτο (Allegro maestoso, Andante, Rondo-più allegro), γραμμένο, όπως και τα υπόλοιπα τέσσερα, για τον βιρτουόζο κορνίστα και φίλο του Γιόζεφ Λόυτγκεμπ [Joseph Leutgeb (1732-1811)], ο οποίος και τα πρωτοερμήνευσε, είναι ένα απαιτητικό για τον σολίστα έργο, ειδικά για την εποχή κατά την οποία γράφτηκε, καθώς δεν είχε ακόμη εφευρεθεί το νεώτερο κόρνο με τις βαλβίδες και η μουσική εκτέλεση ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Ο Λόυτγκεμπ διακρινόταν για την ιδιαίτερη τέχνη του δεξιού χεριού, το οποίο διαφοροποιούσε το τονικό ύψος στο εσωτερικό της καμπάνας του οργάνου, αναπληρώνοντας τις τεχνικές ελλείψεις του φυσικού κόρνου. Στις μέρες μας το κονσέρτο του Μότσαρτ παίζεται από σύγχρονο κόρνο με βαλβίδες.

ΜΙΑ ΚΛΑΣΙΚΗ «ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΔΩΜΑΤΙΟΥ»

Μαζί με τον Μότσαρτ (1756-1791) και τον Μπετόβεν (1770-1827), ο  Γιόζεφ Χάυντν [Joseph Haydn (1732-1809)], θεωρείται ένας από τους τρεις συνθέτες της «Πρώτης Σχολής της Βιέννης», των γερμανόφωνων μουσικών που έδρασαν στη Βιέννη στα μέσα του 18ου αιώνα και οι οποίοι καλλιέργησαν το «κλασικό» ύφος στη μουσική. Ο Χάυντν, πρεσβύτερος και από τους τρεις, φίλος με τον κατά 24 χρόνια νεώτερό του Μότσαρτ και για ένα διάστημα δάσκαλος του κατά 38 χρόνια νεαρότερου Μπετόβεν είναι ο συνθέτης στον οποίο οφείλουμε την παγίωση της κλασικής συμφωνικής φόρμας, και για τον λόγο αυτό ονομάζεται και «πατέρας της συμφωνίας». Αν και καταγόταν από μια ταπεινή οικογένεια χωρίς ιδιαίτερη σχέση με τη μουσική, ο Χάυντν κατάφερε να κάνει μια σημαντική καριέρα και να αναγνωριστεί το έργο του ενώ βρισκόταν ακόμη εν ζωή. Σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η πρόσληψή του, το 1761, στην αυλή των Εστερχάζυ, όπου και έμεινε ώς το τέλος της ζωής του.
Ο πολυγραφότατος Χάυντν, συνέθεσε 104 συμφωνίες, ενώ η αρ. 43 σε μι ύφεση μείζονα με την επωνυμία «Ερμής» ολοκληρώθηκε το 1772, τη χρονιά που ο συνθέτης ολοκλήρωσε και άλλες τέσσερις συμφωνίες (44, 45, 46 και 47). Το ελαφρύ και λυρικό ύφος της τετραμερούς αυτής συμφωνίας (Allegro, Adagio, Menuetto, Finale - Allegro) θυμίζει μουσική δωματίου, γι’ αυτό και χαρακτηρίζεται ως «συμφωνία δωματίου», ενώ δεν έχει διευκρινιστεί για ποιόν λόγο το έργο φέρει την επωνυμία του θεού των γραμμάτων και του εμπορίου. Σε κάθε περίπτωση αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα της συνθετικής γλώσσας του «πατέρα» του συμφωνικού είδους.

Επιμέλεια κειμένων: Στέλλα Κουρμπανά, Δρ. Ιονίου Πανεπιστημίου, 'Εφορος Αρχείου Ωδείου Αθηνών 

 

 


ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΝΑΥΛΙΩΝ | 01.03.2019 – 10.03.2019

Είσοδος ελεύθερη σε όλες τις συναυλίες

 

 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ
20:30
ΩΔΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ
ΑΙΘΟΥΣΑ "ΑΡΗΣ ΓΑΡΟΥΦΑΛΗΣ"
ΚΥΡΙΑΚΗ 3 ΜΑΡΤΙΟΥ
20:00
ΔΗΜΟΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ
ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ 2ου ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8 ΜΑΡΤΙΟΥ
20:30
ΔΗΜΟΣ ΑΙΓΑΛΕΩ
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΙΓΑΛΕΩ "ΓΙΑΝΝΗΣ ΡΙΤΣΟΣ"
ΚΥΡΙΑΚΗ 10 ΜΑΡΤΙΟΥ
20:00
ΔΗΜΟΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ
ΘΕΑΤΡΟ ΔΗΜΑΡΧΙΑΚΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 1ου ΚΥΚΛΟΥ ΣΥΝΑΥΛΙΩΝ (αρχείο PDF εδώ)

Νίκος Αθηναίος: Σερενάτα για έγχορδα (2019)

Πρόλογος
Βαλς
Νυχτερινό
Χορός

Franz Schubert: Σονάτα «per Arpeggione», σε μεταφορά για βιόλα.
(Προσαρμογή της πιανιστικής συνοδείας για ορχήστρα εγχόρδων: Ν. Αθηναίος)

Allegro moderato
Adagio
Allegretto

Σολίστ: Αντώνης Μανιάς

Antonin Dvorak: Σερενάτα για έγχορδα, σε μι μείζονα, έργο 22

Moderato
Tempo di Valse
Scherzo – Vivace
Larghetto
Finale – Allegro vivace

Μουσική Διεύθυνση: Νίκος Αθηναίος

Ορχήστρα Academica του Ωδείου Αθηνών

Πρώτα βιολιά Οδυσσέας Κορέλης (Εξάρχων), Φρανς Σεστάνι, Ιρίνα Σαλένκοβα, Γιάννης Τζιώτης, Κίτι Βαρδάμη
Δεύτερα βιολιά Αντωνέλα Τσεφά, Ηλέκτρα Βεζύρογλου, Τάσος Γρατσίας, Γεωργία Τσολάκη, Μύριαμ Ζντράγκατ (ευγενική συμμετοχή)
Βιόλες Γιώργος Γιακουμής, Παναγιώτης Αράπογλου, Μάκης Τσορούκογλου (ευγενική συμμετοχή), Αυγούστα Σεστάνι
Βιολοντσέλα Βαγγέλης Νίνα, Έλλη Φιλίππου, Αλέξανδρος Χαραλάμπους
Κοντραμπάσο Θεόδωρος Λυγνός
Αναπληρώσεις στις 8/3:
Πρώτα βιολιά Γιάροσλαβ Τοκάρεβ, Τζουλιέτα Αβετιάν, Σβετλάνα Σεβέλεβα, Όλγα Κιμ
Δεύτερα βιολιά Ζερμένα Ιωαννίδου, Κώστας Λούστας
Βιόλες Λαρίσα Βιλεγκζανίνα (8 & 10/3), Παναγιώτα Βουρλάκη

 

Λίγα λόγια για τον Αντώνιο Μανιά

m

Ο Αντώνιος Μανιάς είναι κορυφαίος βιολίστας της Academica Athens Orchestra. Είναι απόφοιτος βιόλας του Ωδείου Αθηνών (τάξη κ. Γραμματικάκη, Δίπλωμα «Άριστα παμψηφεί» και βραβείο «Μιχάλη Σέμση»).  Έχει κάνει προπτυχιακές (Bachelor of Music) και μεταπτυχιακές σπουδές (Master in Music Performance) στο Βασιλικό Κολέγιο της Ουαλίας. Είχε την ευκαιρία να μαθητεύσει δίπλα στους Gustav Clarkson (βιολίστας του «Eroica Quartet»), Phillip Heyman (Ά Κορυφαίος βιολίστας της Όπερας της Ουαλίας) και Paul Silverthorne (διακεκριμένος σολίστας, διατελών Α’ Κορυφαίος βιολίστας στη London Symphony Orchestra).

Σήμερα είναι καθηγητής βιόλας του Ωδείου Αθηνών, Β’ κορυφαίος βιολίστας της Φιλαρμόνια Ορχήστρας Αθηνών και μέλος της Εθνικής Συμφωνικής Ορχήστρας της ΕΡΤ.

Λίγα λόγια για τον Νίκο Αθηναίο

να

Academica Athens Orchestra. Athens Conservatoire
George Detsis. 02/2018.

Μαέστρος, συνθέτης, πιανίστας. Γεννήθηκε στο Χαρτούμ του Σουδάν. Σπούδασε πιάνο, σύνθεση και διεύθυνση ορχήστρας στην Αθήνα, Κολωνία και Ντύσσελντορφ. Μακρόχρονη θητεία ως μαέστρος σε διάφορα σημαντικά Μουσικά Θέατρα (Όπερες) στην Γερμανία και Ελβετία. Από το 1990 ως το 2001 Γενικός Μουσικός Διευθυντής στην Φρανκφούρτη του Όντερ και Καλλιτεχνικός Διευθυντής και Αρχιμουσικός  της Κρατικής Ορχήστρας του Βραδεμβούργου. Περιοδείες σε ολόκληρη σχεδόν την Ευρώπη και συναυλίες στα σημαντικότερα μουσικά κέντρα (Βερολίνο, Βιέννη, Μόναχο, Παρίσι, Μόσχα, Άμστερνταμ κ.α.), ηχογραφήσεις μίας μεγάλης σειράς CD, με εξαιρετικές κριτικές και βραβεία καταξιώνουν τον ίδιο και την ορχήστρα διεθνώς. Έχει διευθύνει επανειλημένα πολλές σημαντικές ορχήστρες του εξωτερικού και όλες τις σημαντικές ελληνικές ορχήστρες. Από το 2000 ως το 2010 υπήρξε ο πρώτος Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης. Σήμερα είναι Διευθυντής του Ωδείου Αθηνών και από το 2013 μόνιμος αρχιμουσικός της ορχήστρας «Academica Αθηνών».


ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΣΥΝΑΥΛΙΑΣ

Μια σύγχρονη σερενάτα

Γνωστότερος περισσότερο ως αρχιμουσικός και πιανίστας, ο Νίκος Αθηναίος ασχολήθηκε από πολύ νωρίς με την σύνθεση. Μαθητής των Γκύντερ Μπέκερ [Günther Becker] και Γ. Α. Παπαϊωάννου, ακολούθησε αρχικά τον δρόμο της ατονικής μουσικής (Toccata για πιάνο, Νονέττο για κουαρτέτο εγχόρδων και πέντε πνευστά, Συμφωνία σε ένα μέρος), αναζητώντας στην πορεία του την έκφραση μέσα από πιο «παραδοσιακούς» τρόπους (Σουίτα για έγχορδα, α΄ και β΄ γραφή). Μετά την επιστροφή του Ελλάδα το 2000, και ερχόμενος ξανά σε επαφή με το παλιό και ταυτόχρονα νέο, για αυτόν περιβάλλον, βρίσκει τον δικό του τρόπο έκφρασης μέσα από ένα πολύμορφο, διευρυμένο τονικό ύφος, με χρησιμοποίηση σύγχρονων τεχνικών σύνθεσης (Ιθάκη σε ποίηση Καβάφη, Κύκλος Ελύτη, και κυριότερα η όπερα Ο τελευταίος πειρασμός, με την οποία ασχολείται αυτό το διάστημα). Σαν σε μία παρένθεση αντιπαράθεσης με παραδοσιακές κλασικές φόρμες και με ένα καθαρά τονικό στυλ, γεννήθηκε πριν λίγα χρόνια ένα Κονσέρτο για ορχήστρα με όργανα εποχής, το οποίο ακολουθήθηκε από την Σερενάτα για έγχορδα. Ο κύκλος αυτών των μικρών παρενθέσεων κλείνει με το Κονσέρτο για πιάνο και έγχορδα που βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή του. Για τη Σερενάτα, που παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε αυτόν τον κύκλο συναυλιών της «Ακαντέμικα», σημειώνει ο συνθέτης Νίκος Αθηναίος:

«Όταν πριν λίγο καιρό μου ζητήθηκε να γράψω ένα νέο έργο, μία σερενάτα για έγχορδα, για μία συναυλία της ορχήστρας Academica στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, βρέθηκα αρχικά σε μία αμηχανία: πώς γράφει κανείς μία «σερενάτα» στον 21ο αιώνα; Τελικά σκέφτηκα να αφήσω την διάθεσή μου να επιλέξει εκείνη τον δρόμο: μία σχετική νοσταλγία, συνδυασμένη με μία καλή δόση χιούμορ. Έτσι γεννήθηκε μέσα σε περίπου ένα μήνα το σύντομο αυτό έργο, βασισμένο σε απλές κλασικές φόρμες, με την πρόθεση περισσότερο να διασκεδάσει, παρά να προβληματίσει».

Μια σονάτα για ένα όργανο που δεν υπάρχει πια

Ο Αυστριακός συνθέτης Φραντς Σούμπερτ [Franz Schubert] (1797-1828), ένας από τους χαρακτηριστικότερους εκπροσώπους της ρομαντικής μουσικής, ήταν πολυγραφότατος παρά το γεγονός ότι πέθανε μόλις 31 ετών. Έδειξε κλίση στη μουσική από μικρός, ενώ τα πρώτα μαθήματα τού έδωσε ο πατέρας του, ο οποίος ήταν μουσικοδιδάσκαλος. Με τη σύνθεση ασχολήθηκε λίγο αργότερα, μαθητεύοντας κοντά στον Αντόνιο Σαλιέρι [Antonio Salieri] (1750-1825), ενώ τα πρώτα του έργα χρονολογούνται από το 1810, δηλαδή όταν ο Σούμπερτ ήταν 13 ετών.  Έγραψε όπερες, συμφωνίες, μουσική δωματίου και περισσότερα από 600 τραγούδια.

Το 1824, κι ενώ τον είχε ήδη χτυπήσει η σύφιλη, η ασθένεια που θα τον οδηγούσε στον θάνατο τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Σούμπερτ συνέθεσε τη Σονάτα για Αρπετζόνε και πιάνο σε λα ελάσσονα (D. 821). To Αρπετζόνε [Arpeggione], γνωστό και ως κιθάρα-βιολοντσέλο, ή κιθάρα ντ’ αμόρε, όπως το αποκαλούν οι Γάλλοι, ήταν ένα είδος μεγάλης κιθάρας με δοξάρι, που κατασκευάστηκε το 1823 στην Βιέννη, κατά πάσα πιθανότητα από τον Βιεννέζο Γιόχαν Γκέοργκ Στάουφερ [Johann Georg Stauffer] και παιζόταν όπως το βιολοντσέλο. Το λησμονημένο, σήμερα, Αρπετζόνε υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλές την εποχή της κατασκευής του, γεγονός στο οποίο πιθανόν να συνέβαλε και η Σονάτα του Σούμπερτ, που αποτελεί το μοναδικό γνωστό, στις μέρες μας, έργο γραμμένο για το όργανο αυτό. Λέγεται μάλιστα πως η ονομασία αυτή δόθηκε στο όργανο τη δεκαετία του 1870, χάρη στο έργο του Σούμπερτ, το οποίο πρωτοεκδόθηκε το 1871. Η τριμερής Σονάτα για Αρπετζόνε (Allegro moderato, Adagio, Allegretto) παίζεται συχνά σε συναυλίες από άλλο όργανο, όπως το βιολοντσέλο ή η βιόλα, καθώς άλλωστε δεν σώζεται κανένα ιστορικό αρπετζόνε, παρά μόνο σύγχρονες ανακατασκευές. Στην αποψινή συναυλία το μέρος του Αρπετζόνε θα ακουστεί από βιόλα, ενώ εκείνο του πιάνου από ορχήστρα εγχόρδων σε προσαρμογή του Νίκου Αθηναίου.

Η Σερενάτα της ευτυχίας

O Αντονίν Ντβόρζακ [Antonín Dvořák (1841-1904)], ένας από τους γνωστότερους και δημοφιλέστερους συνθέτες της Τσεχίας και από τους πρώτους που κέρδισαν διεθνή αναγνώριση, γεννήθηκε στο χωριό Νελαχόζεβες, στις όχθες του ποταμού Μολδάβα, 35 χιλιόμετρα βόρεια της Πράγας. Ο Ντβόρζακ, αν και γιος χασάπη, έδειξε από μικρός κλίση προς την μουσική, την οποία άρχισε να διδάσκεται στο σχολείο, ενώ έμαθε να παίζει βιολί, βιόλα και εκκλησιαστικό όργανο.

Η Σερενάτα για έγχορδα σε μι μείζονα, έργο 22, γράφτηκε τον Μάιο του 1875. Παρότι συνετέθη σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα (λέγεται ότι ο Ντβόρζακ ασχολήθηκε με τη Σερενάτα 12 μόνο μέρες – το διάστημα 3-14 Μαΐου), το πολύ όμορφο αυτό έργο είναι δικαίως ένα από τα δημοφιλέστερα του συνθέτη. Πιθανόν σε αυτό να συνέτεινε και το γεγονός ότι ο Ντβόρζακ γνώριζε πολύ καλά την οικογένεια των εγχόρδων καθώς έπαιζε και ο ίδιος βιόλα επαγγελματικά. Σε κάθε περίπτωση η χρονιά εκείνη απέβη ιδιαιτέρως δημιουργική για τον Ντόβρζακ, καθώς εκτός από την ευφρόσυνη Σερενάτα, ο συνθέτης ολοκλήρωσε μια όπερα (Βάντα), μια συμφωνία (αρ. 5), το Κουιντέτο για έγχορδα αρ. 2, το Πιάνο τρίο αρ. 1, καθώς και τα Μοραβιανά Νουέτα, τον κύκλο των 23 λαϊκών ποιημάτων από την περιοχή της Μοραβίας. Στην πλούσια αυτή παραγωγή ενδεχομένως να συνέβαλε και το γεγονός ότι ο συνθέτης διένυε  μια ιδιαιτέρως ευτυχισμένη περίοδο της ζωής του:  Είχε αποκτήσει τον πρώτο του γιο, ενώ η συνθετική του αξία είχε αρχίσει να αναγνωρίζεται. Η ευφορία και δημιουργικότητα που τον διέκρινε εκείνη την περίοδο είναι διακριτή και στο έργο αυτό, που έχει την κλασική δομή της σερενάτας (Moderato, Tempo di Valse, Scherzo-Vivace, Larghetto, Finale-Allegro vivace). To έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στην Πράγα τον Δεκέμβριο του 1876 και έκτοτε αποτελεί αγαπημένη επιλογή στα προγράμματα συναυλιών.

Επιμέλεια κειμένων: Στέλλα Κουρμπανά, Δρ. Ιονίου Πανεπιστημίου, 'Εφορος Αρχείου Ωδείου Αθηνών 

 

 


«Ενίσχυση και επέκταση στην Περιφέρεια Αττικής του καλλιτεχνικού προγράμματος της ορχήστρας Academica του Ωδείου Αθηνών». Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Αττική 2014-2020» με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  ΕΣΠΑ

© 2016-2017 ΩΔΕΙΟN ΑΘΗΝΩΝ - All rights reserved | ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ | Mindcrafted by Scicada.eu