Συναυλία Γουβέλη – Παπανικολάου – Λιακάκη

27 Μαΐου 2019 20:30
Ο πιανίστας Τίτος Γουβέλης, ο βιολονίστας Ανδρέας Παπανικολάου και ο βιολοντσελίστας Άγγελος Λιακάκης, παρουσιάζουν δύο από τα σημαντικότερα έργα για τρίο με πιάνο: το βαθιά στοχαστικό και αινιγματικό τρίο αρ. 1 του Robert Schumann και το – ορόσημο στη μουσική δωματίου του 20ου αιώνα – τρίο του Maurice Ravel.  

Αίθουσα «Άρης Γαρουφαλής», Δευτέρα 27 Μαΐου 2019, 20:30.
Γενική είσοδος: 10 ευρώ. Φοιτητές/άνεργοι: 5 ευρώ.

Πρόγραμμα συναυλίας 

ROBERT SCHUMANN (1810 – 1856)

Τρίο με πιάνο αρ.1 σε ρε ελάσσονα, έργο 63

  1. Mit Energie und Leidenschaft
  2. Lebhaft, doch nicht zu rasch – Trio
  3. Langsam, mit inniger Empfindung – Bewegter – Tempo I
  4. Mit Feuer

MAURICE RAVEL (1875 – 1937)

Τρίο για βιολί, βιολοντσέλο και πιάνο

  1. Modéré
  2. Pantoum. Assez vif
  3. Passacaille. Très large
  4. Final. Animé

Ανδρέας Παπανικολάου, βιολί

Άγγελος Λιακάκης, βιολοντσέλο

Τίτος Γουβέλης, πιάνο

Λίγα λόγια για τη συναυλία

Το στοιχείο της εμμονής δεν είναι άγνωστο στους μεγαλοφυείς δημιουργούς, ή έστω στους περισσότερους εξ αυτών. Στο πλαίσιο μίας τέτοιας εμμονής (ίσως όχι απαραίτητα συνειδητής πάντα) ο μεγάλος Γερμανός Ρομαντικός Robert Schumann επικεντρώθηκε κατά τα πρώτα χρόνια του δημιουργικού του βίου στη σύνθεση μεγάλων (ως προς το μέγεθος και το περιεχόμενο) έργων για πιάνο, ενώ το 1842 αποτέλεσε για εκείνον μία χρονιά επίμονης στροφής στη σύνθεση έργων μουσικής δωματίου. Παρόλα αυτά, το Πρώτο από τα τρία Τρίο με πιάνο γράφτηκε λίγο αργότερα, την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1847, σε μία περίοδο που ο συνθέτης άφηνε πίσω του (δυστυχώς όχι οριστικά) μία μεγάλη κρίση της ψυχικής του υγείας (1844). Όπως ισχύει στα περισσότερα έργα του Schumann σε κλασικές δομές, έτσι και στο Τρίο αυτό οι φορμαλιστικές επιταγές τίθενται ανενδοίαστα στην υπηρεσία της φαντασίας και των συναισθηματικών μεταπτώσεων. Το ότι από τα τέσσερα μέρη του έργου μόνο το πρώτο είναι στην κύρια τονικότητα της ρε ελάσσονας ή το ότι στην ανάπτυξη του πρώτου μέρους εισάγεται ένα τελείως νέο θέμα είναι μερικά, έκδηλα στοιχεία πρωτοτυπίας. Αλλά πολύ πιο ουσιαστικά στοιχεία, που καθιστούν το έργο τόσο συναρπαστικό στην ακρόαση, είναι οι απρόσμενες αρμονικές περιπέτειες (ιδίως στο ερεβώδες αργό μέρος), η ρυθμική εμμονή στα παρεστιγμένα (δεύτερο μέρος) και γενικότερα η διάχυτη, υπερεκχειλίζουσα δραματικότητα των μουσικών χειρονομιών.

Τα πρώτα σχεδιάσματα για το Τρίο του Maurice Ravel έγιναν το καλοκαίρι του 1913, ενώ επέστρεψε στη σύνθεση του έργου, με χαλαρούς ρυθμούς εργασίας, τον Απρίλιο του 1914. Ωστόσο, το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, τον Αύγουστο εκείνης της χρονιάς, λειτούργησε πιεστικά για τον Ravel στο να τελειώσει το έργο, προτού υπηρετήσει την πατρίδα του (ως οδηγός ασθενοφόρου, λόγω της ασθενικής του κράσης). Παρά την εσπευσμένη ολοκλήρωση, το Τρίο έχει καθιερωθεί ως ένα από τα σημαντικότερα και γοητευτικότερα έργα μουσικής δωματίου του 20ού αιώνα και ένα από τα απαιτητικότερα Τρίο με πιάνο του ρεπερτορίου. Το πρώτο μέρος, γραμμένο σε φόρμα σονάτας, στηρίζεται στο ρυθμικό σχήμα των 3+2+3 ογδόων, οικείο στην περιοχή των Βάσκων, από την οποία καταγόταν ο συνθέτης. Το δεύτερο, επιτυγχάνει να αποδώσει μουσικά μία ποιητική φόρμα,

γνώριμη σε Γάλλους ποιητές όπως ο Hugo και ο Baudelaire) το pantoum, που προέρχεται από τη Μαλαισία και σύμφωνα με την οποία ο δεύτερος και ο τέταρτος στίχος μίας στροφής γίνονται ο πρώτος και ο τρίτος αντίστοιχα στην επόμενη στροφή. Κατ’ αναλογία στο μέρος αυτό συνυπάρχουν και αλληλοεπιδρούν δύο στοιχεία, ένα με κοφτές νότες (staccato) και ένα με χειρονομίες legato. Η ακόλουθη Πασακάλια, ενδεικτική της ειλικρινούς αγάπης του Ravel για την παλιά μουσική, οικοδομείται πάνω σε ένα μακροσκελές θέμα που στο πλαίσιο μίας μυσταγωγικής μουσικής «τελετουργίας» επαναλαμβάνεται οκτώ συνολικά φορές, κάθε φορά εμπλουτισμένο με ερεθιστικές αρμονικές συνηχήσεις. Το φινάλε λειτουργεί ως αποθεωτική κατακλείδα, σε υψηλούς ως επί το πλείστον τόνους και με έκδηλο το δεξιοτεχνικό στοιχείο στην γραφή και των τριών οργάνων.

Τίτος Γουβέλης

© 2016-2017 ΩΔΕΙΟN ΑΘΗΝΩΝ - All rights reserved | ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ | Mindcrafted by Scicada.eu